Een microbiologisch onderzoek
Er zijn veel verschillende soorten microbiologische onderzoeken. Onderstaand wordt van twee onderzoeken de stappen omschreven die worden doorlopen bij het onderzoek. Van eerste contact met de (huis)arts tot de uitslag.
In geval van een urineweginfectie, zoals een blaasontsteking:
- Uw (huis)arts vraagt u om 's ochtends urine op te vangen. Lees hier hoe u dit kunt doen. Dit materiaal brengt u naar de huisarts of zelf direct naar ons laboratorium.
- De urine wordt eerst ontvangen op de administratieve unit, waar uw persoonlijke gegevens ingevoerd worden. Dan wordt door een medisch microbiologisch analist bepaald welke onderzoeken verricht moeten worden op het patiëntmateriaal. In dit geval: een kweek op verwekkers van urineweginfecties.
- De urine wordt op de afdeling Medische Microbiologie op speciale agarplaten gebracht. Deze platen bevatten o.a. vitamines en antimycotica (middelen tegen schimmels). Deze platen worden in een stoof gelegd tot de volgende ochtend. De bacteriën die eventueel in de urine aanwezig zijn, groeien onder invloed van het medium en de temperatuur van de stoof, die ingesteld is op lichaamstemperatuur.
- De volgende ochtend kan al een inschatting gemaakt worden over de verwekker door de vorm en kleur van de miljarden bacteriën die gegroeid zijn. Als er niets gegroeid is, is de kweek negatief en krijgt de (huis)arts direct uitslag. Als er wel iets gegroeid is, moet bepaald worden om welke verwekker het gaat en nog belangrijker, welk antibioticum geschikt is om de bacterie te remmen in zijn groei, of direct te doden. Dit gebeurt door verschillende antibiotica met de bacterie te laten reageren. Vaak duurt het nog één nacht voordat het overzicht met antibiotica definitief is. Al met al duurt het dus zo'n twee tot drie werkdagen voordat de (huis)arts de uitslag krijgt. Vaak duurt dit vanwege uw klachten voor u te lang, en kan de arts besluiten om alvast te starten met een antibioticum waarvan de arts verwacht dat dit werkt. Er is niet één antibioticum dat altijd werkt.
In geval van een darminfectie, zoals bij diarree:
- Uw (huis)arts vraagt u om ontlasting op te vangen. Lees hier hoe u dit kunt doen. Dit materiaal brengt u naar de (huis)arts of zelf direct naar ons laboratorium.
- Net als bij urine, wordt het materiaal eerst ontvangen op de administratieve unit, waar uw persoonlijke gegevens ingevoerd worden. Dan wordt door een medisch microbiologisch analist bepaald welke onderzoeken verricht moeten worden op het patiëntmateriaal. In dit geval: moleculaire screening naar darmpathogenen (verwekkers die voor darminfectie zorgen).
-
De ontlasting wordt gemengd met een vloeistof om alle bacteriën te doden. In tegenstelling tot urine, zitten er van nature al heel veel bacteriën in ontlasting die meehelpen bij de vertering. Als je ontlasting op agarplaten zou brengen zoals dat bij urine wordt gedaan, zouden deze platen helemaal volgroeien met niet-ziektemakende ('gezonde') bacteriën. Daarom wordt er moleculair onderzoek gedaan; op deze manier kan heel gericht gezocht worden naar bepaalde verwekkers.
- Verdieping: De vervolgstappen zijn behoorlijk ingewikkeld. Zoals bij alle organismen normaal is, blijven er ook van bacteriën resten over wanneer deze dood gaan. Deze kun je op moleculair niveau onderzoeken; hele kleine stukjes DNA. Op het laboratorium wordt geprobeerd om hier andere stukjes DNA op te zetten, waarvan bekend is van welke bacterie het komt. Eiwitten binnen het DNA proberen onder goede omstandigheden het DNA altijd te vermeerderen. Deze eiwitten heten polymerases. Vanwege dit systeem en dit eiwit heet moleculair onderzoek ook wel PCR: polymerase chain reaction (kettingreactie, het vermeerderen).
- Zodra bekend is welke ziektemakende bacterie in de ontlasting zit, krijgt de (huis)arts een uitslag. Gewoonlijk kan met moleculair onderzoek een bacterie alleen geïdentificeerd worden en kan niet bepaald worden welke antibiotica geschikt zijn. Daarom wordt er na deze 'moleculaire voorscreening' alsnog gekweekt, met het grote verschil dat de analist al weet waarnaar gezocht moet worden.
